Tentamentechniek

Het maken van een tentamen

Meiden die bezig zijn een tentamen te maken.

Het maken van het tentamen zelf is de kroon op het werk.

Het succesvol maken van tentamens is een vaardigheid die je als studente goed moet beheersen. Je kunt nog zo goed geleerd hebben, maar het maken van het tentamen zelf is de kroon op het werk. Als je niet weet hoe je moet omgaan met multiple choise vragen, je verkeerd hebt voorbereid een open boek tentamen of steeds in tijdnood komt, is een groot deel van je voorbereiding voor niets geweest. Dat is uiteraard zonde. Kortom, je moet een beetje goed zijn in tentamentechniek.

We gaan er vanuit dat je tijdens de voorbereiding alles gedaan hebt wat nodig is. Het doel van de studiebegeleiding is ook om hier de optimale voorwaarden voor te scheppen. Dat betekent heel concreet dat je aan je studiebegeleider laat zien hoe en waar je mee bezig bent en dat je over de knie gaat en op je billen krijgt als dat minder is dan verwacht mocht worden. Het is beter om even streng aangepakt te worden en desnoods een paar keer extra en goed pak op je blote billen te krijgen, dan onvoorbereid bij een tentamen te verschijnen.

Het slotakkoord van de voorbereiding is de nacht voor het tentamen. Het is verkeerd om de nacht voor het tentamen door te gaan halen en te studeren tot je erbij neer valt. Dit is heel slecht voor je geheugen! Zorg dat je de week voor je tentamen voldoende slaapt. Vooral de avond voor het tentamen kun je het beste vroeg naar bed gaan. De studiebegeleider zal hierover ook duidelijk afspraken met je maken die je maar beter na kunt komen.

Het is niet goed om de laatste paar uren voor het tentamen intensief te gaan blokken. Het gevolg hiervan is dat de stof die je eerder hebt geleerd naar de achtergrond verdwijnt.

Uiteraard weet je, als cruciaal onderdeel van je voorbereiding, wat de toetsvorm is (multiple choice of open vragen) en heb je ook een aantal proeftentamens gemaakt.

Bovendien weet je dat het cruciaal is om de instructies van het examen goed te lezen, en iedere vraag. Heel veel fouten worden gemaakt doordat de vraag niet goed gelezen is.

Multiple Choice tentamen

Een studente met een appel op haar hoofd.

Blijf bij MPC vragen bij je eerste antwoord, tenzij je helemaal zeker van bent dat een ander antwoord juist is.

Het is een goede tentamentechniek om eerst door het hele tentamen heen te bladeren en op zoek te gaan naar de makkelijke vragen. Beantwoord deze makkelijke vragen het eerst. Hierdoor wordt meestal een stuk van de examenspanning weggenomen. Bovendien heb je nu een goede indruk van de inhoud van het tentamen. Hierna ga je verder met het beantwoorden van de moeilijkere vragen.

Bij multiple choice vragen met vier antwoorden geldt meestal het volgende

  1. Eén van de vier klopt duidelijk niet.
  2. De tweede blijkt met een beetje nadenken ook niet juist te zijn.
  3. Bij de overgebleven twee antwoordmogelijkheden gaat het er om welke van de twee het beste is. Het is belangrijk om te beseffen dat je eerste indruk vaak het beste is. Daarnaast,
  4. het gaat vaak om het best passende antwoord. Dus niet om het perfecte antwoord. Ook de andere antwoorden zijn vaak geen totale onzin, alleen maar minder goed of volledig.

Een veel gemaakte fout bij multiple choice tentamens is het veranderen van de antwoorden, in de hoop dat je het hiermee verbetert. Vaak gebeurt als je twijfelt of onzeker bent. Het beste advies is: blijf bij je eerste keuze, verander deze alleen als je een nieuw inzicht
hebt. Statistisch blijkt het ‘verbeteren’ meestal ‘verslechteren’ te zijn. Het is dan voor je eindscore het beste om je tentamen in te leveren en naar huis te gaan.

Open vragen

Een studente die een tentamen doet.

Bij het beantwoorden van open vragen is het snel maken van een mindmap een goede tentamentechniek.

Ook bij open vragen is het een goede tentamentechniek om eerst de makkelijke vragen te beantwoorden en een indruk te hebben van het hele tentamen, voordat je begint aan de lastige vragen. Je kunt nadat je de makkelijke makkelijke vragen beantwoord hebt, een kleine tijdplanning maken om te bepalen hoe je de resterende tijd verdeeld over de vragen die nog beantwoord moeten worden.

Per vraag is het raadzaam om voordat je deze gaat beantwoorden, een korte brainstorm te doen. Schrijf zoveel mogelijk begrippen, ideeën en gedachtes op die te maken hebben met de vraag. Misschien kost dat extra tijd, maar dit maakt het beantwoorden van de vraag veel gemakkelijker en vollediger. Je zult zien dat het op deze manier ook sneller gaat. Het snel maken van een mindmap is ook goed om je gedachten en daarmee het antwoord te structureren. Als je direct begint met schrijven, is de kans groot dat je gaat verdrinken in de zinnen die je opschrijft. Jij, maar ook de corrector, mist dan het totale overzicht, met als gevolg dat het geheel erg onduidelijk kan overkomen. Je scoort dan minder punten dan gekund zou hebben.

Zeker als het gaat om korte, open vragen waar een uitgebreid antwoord verwacht wordt, is het belangrijk om eerst een mindmap te maken van je betoog, voordat je daadwerkelijk gaat schrijven. De mindmap geeft je overzicht en structuur van je redenatie, zodat je kunt kijken of de verhaallijn en de argumentatie klopt. Ook kun je met een mindmap goed zien of je volgorde van je argumenten kloppen. Daarnaast helpt een mindmap om veel sneller al je ideeën op papier te krijgen.

Open boek tentamen

Een studente bezig met een open boek tentamen.

Bij een open boek tentamen is vooral het verschil tussen hoofd- en bijzaken belangrijk.

Bij deze tentamenvorm is het van te voren duidelijk dat er niet gevraagd wordt naar specifieke feiten, definities of formules. Die kun je immers rechtsstreek uit het boek halen. Het zal meer gaan om het verduidelijken en vooral: het toepassen van bepaalde zaken die in je boek staan. Dat is heel bepalend voor hoe je de stof gaat leren. Daarom is het heel belangrijk dat je van te voren weet wat voor soort tentamen je krijgt.

Bij het leren van dit soort tentamens gaat het vooral om het begrijpen van de stof. Stel je tijdens het leren de volgende vragen:

  • Wat zijn de hoofd-/bijzaken?
  • Hoe pas ik deze theorie toe?
  • Waarin verschilt deze theorie met die van de eerder besproken theorieën? In welke situatie hoort de ene theorie en in welke de andere?

Zorg ervoor dat je bij een open boek tentamen precies weet waar je zaken in het boek kunt vinden. Een goede manier is te werken met tabjes. Langs de lange rechterzijde doe je een tabje voor de verschillende hoofdstukken. Langs de korte bovenzijde doe je een tabje bij belangrijke onderdelen, tabellen of figuren.

Gespannen zijn

Een studente in stress.

Een beetje gespannenheid is goed. Als het teveel wordt moet je er iets aan doen.

Bijna iedereen is gespannen wanneer er een tentamen gemaakt moet worden. Dit is normaal en ook gezond. Besef dat die spanning er bij hoort en dat je prestaties hierdoor niet negatief beïnvloed hoeven te worden. Als je merkt dat het je wel hindert, zijn er een aantal handelingen die je ter plekke uit kunt voeren om minder gespannen te worden.

Ga rechtop in je stoel zitten, zet je voeten plat op de grond en concentreer je op je lichaam. Concentreer je stuk voor stuk op elk onderdeel van je lichaam. Voel hoe je op je stoel zit. Concentreer je op je buik, je benen, je voeten, je tenen. Span ze even aan en laat ze weer los. Anders gezegd: doe even aan mindfullnes.

Het helpt om je bewust te zijn hoe je je in het hier en nu voelt. Het helpt ook om dit uit te spreken. Bijvoorbeeld, als je erg gespannen bent voor een mondeling examen, helpt het als je dat van te voren tegen de examinator zegt. Het is niet alleen zo dat dit positief werkt voor jezelf, maar de examinator kan nu misschien ook iets eraan doen. De kans is groot dat je examinator alle moeite zal doen om het ijs te breken, je gerust te stellen en het wat rustiger aan doet.

Studentes die gekozen hebben voor studiebegeleiding volgens de Daphne Methode, zijn tot de ontdekking gekomen dat er nog een andere manier is om rustig te worden en om onrust uit je hoofd te verdrijven. Zij weten dat je van een pak op je billen rustig wordt in je hoofd, terwijl je wel in een actieve flow komt. Deze meiden kunnen eventueel met hun studiebegeleider afspreken dat ze vlak voor een tentamen nog even langs komen zodat ze een onrustverdrijvend en rustgevend pak op hun billen kunnen krijgen.

Tijdplanning en limieten stellen

Een studiente die de tentamenuitslagen bekijkt.

Als je door verkeerde organisatie een tentamen niet haalt, heb je een pak op je billen verdiend.

Het spreekt vanzelf dat je de beschikbare tijd goed moet indelen. Het is zonde als de tijd voorbij is terwijl je nog wel meer antwoorden had kunnen geven.

Het is een goed idee om ongeveer een kwartier aan het einde van het tentamen in te plannen voor revisie. Moeilijke, lastige en tijdrovende vragen laat je even liggen en doe je aan het eind. Vervolgens maak je een verdeling van de beschikbare vragen en de tijd, waarbij je natuurlijk ook rekening moet houden met eventueel inleidend leeswerk. Als voorbeeld: het tentamen bestaat uit een case met 50 vragen, en je hebt drie uur de tijd. Dan reken je met 15 minuten lezen van de case en (minimaal) 15 minuten revisietijd. Je hebt dan nog over 2,5 uur en dat is 10 kwartieren. Je moet dus per kwartier 5 vragen beantwoorden.

Tijdens het tentamen ga je geconcentreerd aan de gang en je controleert regelmatig of je voldoende voortgang maakt. Tot slot richt je je aandacht op de vragen die lastig zijn en meer tijd vergen. Je weet nu in ieder geval zeker dat dit niet ten koste gaat van de vragen die je wel weet. Uiteraard is het te hopen dat het aantal vragen waar je echt moeite mee hebt, beperkt zal zijn.

Voor studentes die op de ‘Daphne Methode’ begeleid worden, zijn er twee situaties denkbaar dat de begeleider graag een goed gesprek wil met jou in de actieve luisterhouding (wat betekent dat jij met je billen bloot over de knie ligt).
De eerste situatie is dat je ondanks raadgevingen en adviezen toch tijdens het tentamen in tijdnood komt. Kennelijk heb je dan iets nodig dat meer indruk maakt en beter helpt dan alleen maar een advies.
De tweede situatie is dat je tijdens het tentamen tot de ontdekking komt dat er wel erg veel vragen zijn waarop je het antwoord niet weet. Je hebt je dan dus onvoldoende voorbereid.
Precies de soort situatie waarvoor je billen hebt. Het gaat tenslotte niet alleen om de juiste tentamentechniek tijdens het tentamen, maar vooral om de juiste voorbereiding vooraf. Voldoende studiediscipline en daadwerkelijk studeren dus.